مقدمه:
تحریم های همه جانبه از طرف اتحادیه اروپا، آمریکا و کشورهای مرتبط با آن ها
و محدودیت های شدید سیستم های پولی و بانکی حوزه دلار و یورو در ایران، به نظر می رسد بانک ها
و شرکت های بیمه ایرانی نمی توانند روی شرکت های تجاری و بازرگانی کشور های غربی برای فعالیت
بانکی و بیمه ای خود حساب باز کند.
همانطورکه بعداز توافق نامه برجام و برداشتن بخشی از تحریم های غربی و بین المللی از ایران روزنه ای برای شرکت های بیمه ای و بانکی ایرانی باز شد، ولی عملاً شرکت های بیمه ای و بانک های غربی در حد تفاهم نامه و توافق نامه های غیر اجرایی بسنده کردند و نهایتاً
بعداز پاره شدن توافق نامه برجام در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ توسط او عملاً این محدودیت های تحریم به حالت قبل از برجام برگشت.
اگر بخواهیم واقع بینانه تبادلات و تجارت ایران با کشور های غربی و آمریکا را مورد بررسی قرار دهیم، درواقع موازنه تجاری بین ایران و کشورهای غربی سالیان سال است که کاهش یافته و به سمت صفر رفته است، از طرفی صادرات و واردات و تعاملات عمده کشور ایران با کشور های
چین - روسیه - هند -پاکستان - قزاقستان و برخی از کشور های همسایه می باشد و هر سال رشد قابل توجه ای را شاهد بوده ایم. لذا بانک ها و شرکت های بیمه ای ایرانی با نگرش استراتژیک به بازار این کشورها وتعاملات آن ها با بنگاه های اقتصادی ایران می تواند اهداف حرفه ای
آینده خود را تعیین و تعمیق نمایند.
با عنایت به مقدمه بالا اولویت فعالیت بانک ها و بیمه های ایرانی با کشورها و بنگاه های اقتصادی خارجی به ترتیب ذیل مورد تصور می باشد:
چین:
کشور چین بیش از 80% انرژی صادراتی ایران، شامل نفت خام، گاز و محصولات پتروشیمی و حتی فولاد..... را از ایران وارد می کند و ازآن طرف تقریباً تمام نیاز خودرویی کشور و بخشی از مواد اولیه صنعتی و کالا و خدمات و بعضاً دانش آن را به ایران وارد می کند، این کشور در
پروژه های صنعتی و عمرانی ایران سرمایه گذاری، مشارکت و یا فعالیت دارند.
هند و پاکستان:
کشور های هند و پاکستان بخشی از نیاز انرژی و پتروشیمی خود را از ایران تامین می کند و از طرفی نیاز کشور ایران به برنج، پنبه،گوشت، مواد اولیه صنعت و دارویی... را از این کشور ها تامین می نمایند.
روسیه و قزاقستان:
کشورهای روسیه و قزاقستان تقریباً 30% غلات، نهاده های دامی و دانه های روغنی مورد نیاز کشور ایران را تامین می کند.
کشور های همسایه:
الف - عراق
بخش قابل توجهی از صادرات غیر نفتی و همچنین بازار خدمات توریست دو جانبه با ایران را دارد.
ب – ترکیه
وارد کننده انرژی و پتروشیمی از ایران می باشد و از طرفی کالا هایی مانند پوشاک، مواد اولیه به ایران صادر می کند و همچنین در زمینه پولی و بانکی و توریست ایرانی فعالیت دارد.
ج - افغانستان
بخش عمده انرژی و کالا های ساخته شده ایرانی مورد نیاز خود را وارد می کند و نیرو کار خود را به ایران صادر می کند.
د- کشورهای عربی حوزه خلیج فارس
به عنوان واسطه سهم عمده ای در صادرات غلات، نهاده های دامی، دانه های روغنی، مواد اولیه صنعتی و کالا های ساخته شده را به عهده دارند. از طرفی سهم قابل توجه واردات مواد غذایی و بعصاً کالا های ساخته شده از ایران را دارند. همچنین خدمات توریست دو جانبه در بین این
کشور ها با ایران در جریان است.
ه – کشور های ارمنستان، آذربایجان، ترکمنستان و تاجیکستان
ایران با کشور های فوق الذکر در حوزه تجارت، بازرگانی و خدمات توریست فعالیت های محدودی را انجام می دهند. اما با فعالیت های بانکی و بیمه ای گسترده شرکت های ایرانی می توان این بازار را توسعه داد.
پیشنهاد:
الف – بانک ها و شرکت های بیمه ای ایرانی، راهبرد فعالیت، میان مدت و بلند مدت خود را با بازار تجاری ایران و کشور های مورد اشاره گسترش دهند.
ب - جمع آوری اطلاعات شرکت های صادراتی و وارداتی ایرانی و کشور هدف و ارتباط با مدیران بازرگانی و بانک ها و بیمه ها که در این بازار فعالیت می کنند.
ج – ایجاد ساختار تبادلات مشترک پولی و بانکی قابل قبول با کشور های فوق الذکر
د – ایجاد ساختار تهاتر کالا و خدمات در شرایطی که امکان تبادلات مشترک پولی و بانکی با برخی از کشور های فوق الذکر میسر نباشد.
ه- بازمهندسی در ساختار و سازمان شرکت های بیمه ای و بانک های ایرانی و آموزش کارکنان و مدیران برای آمادگی ورود و گسترش بازار جدید.
و - استفاده از نرم افزارهای مورد استفاده دو طرف این بازار
ز- توجیه و قانع سازی سهام داران بانک ها و شرکت های بیمه ای به منظور افزایش سرمایه برای گسترش و تحکیم بازارجدید.
ی- آماده سازی مدیران و کارکنان با هدف همراهی و هماهنگی با برنامه آینده اقتصادی صنعت بانکی و بیمه ای کشور