به گزارش تحلیل ایران جنگها و درگیریهای نظامی تنها به تخریب زیرساختهای اقتصادی و انسانی محدود نمیشوند و آثار آنها گاه تا سالها بر محیط زیست و زیستگاههای طبیعی باقی میماند.
آلودگیهای ناشی از انفجارها، برهم خوردن آرامش زیستگاهها، تخریب منابع طبیعی و ایجاد اختلال در چرخههای زیستی گونههای جانوری، از جمله پیامدهایی است که در بسیاری از مناطق درگیر بحرانهای نظامی در جهان مشاهده شده است.
در استان بوشهر نیز جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، علاوه بر ایجاد خسارات در برخی زیرساختها، نگرانیهایی را درباره وضعیت زیستگاههای طبیعی به ویژه در جزیره خارگ ایجاد کرده است.
جزیرهای که اگرچه بیشتر با نقش راهبردی خود در صنعت نفت و صادرات انرژی شناخته میشود، اما در کنار این اهمیت اقتصادی، از منظر زیستمحیطی نیز دارای ارزش قابل توجهی است.
خارگ یکی از زیستگاههای مهم آهوی ایرانی در جنوب کشور محسوب میشود؛ گونهای که طی سالهای گذشته تحت برنامههای حفاظتی قرار داشته و جمعیت آن در این جزیره از اهمیت ویژهای برخوردار است.
وقوع حوادث اخیر در شرایطی رخ داد که بسیاری از گونههای جانوری در فصل زادآوری و تولیدمثل قرار داشتند؛ موضوعی که به گفته کارشناسان، ارزیابی دقیق آثار آن را با حساسیت بیشتری همراه میکند.
فعالان محیط زیست معتقدند خسارات ناشی از بحرانها تنها به تلفات مستقیم گونهها محدود نمیشود و استرس ناشی از انفجارها، جابهجایی اجباری جانوران، برهم خوردن امنیت زیستگاهها و اختلال در فرآیند زادآوری نیز باید در ارزیابیهای نهایی مورد توجه قرار گیرد.
زخم جنگ بر پیکر طبیعت؛ تلف شدن آهوها در جزیره خارگ
تلف شدن ۲۵ رأس آهو در جزیره خارگ
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان بوشهر در گفتگو با خبرنگار مهر با اشاره به خسارات وارده به حیات وحش جزیره خارگ اظهار کرد: در جریان حملات اخیر، ۲۵ رأس آهو در جزیره خارگ تلف شدند که این موضوع از سوی کارشناسان محیط زیست استان مورد بررسی و مستندسازی قرار گرفته است.
همزمانی تلف شدن ۲۵ راس آهو در خارگ با فصل زایش و تولید مثل گونههای جانوری، ضرورت انجام بررسیهای دقیقتر را دوچندان کرده استعبدالرحمن مرادزاده افزود: همزمانی این رخدادها با فصل زایش و تولیدمثل گونههای جانوری، ضرورت انجام بررسیهای دقیقتر را دوچندان کرده
است و به همین دلیل ارزیابی نهایی آثار این حوادث پس از پایان فصل زادآوری انجام خواهد شد.
مدیرکل حفاظت محیط زیست استان بوشهر خاطرنشان کرد: بررسیهای تخصصی برای تعیین ابعاد نهایی خسارات زیستمحیطی همچنان ادامه دارد و در صورتی که نتایج مطالعات نشاندهنده کاهش جمعیت گونههای آسیبدیده باشد، گزارش نهایی برای پیگیری در سطح ملی و از طریق دولت ارائه
خواهد شد.
مرادزاده با اشاره به اقدامات انجام شده برای ثبت این خسارات تصریح کرد: مستندسازی آثار ناشی از جنگ بر محیط زیست جزیره خارگ در دستور کار قرار دارد و این موضوع از طریق مراجع ذیربط ملی پیگیری میشود.
وی ادامه داد: محیط زیست متعلق به همه نسلها است و حفاظت از آن در شرایط عادی و بحرانی باید مورد توجه قرار گیرد. تلاش خواهیم کرد با همکاری دستگاههای مسئول، ابعاد مختلف این خسارات به صورت علمی و کارشناسی مورد ارزیابی قرار گیرد.
خسارات زیستمحیطی فراتر از تلفات مستقیم است
کارشناس حیات وحش و پژوهشگر تنوع زیستی در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: تلفات مستقیم گونههای جانوری تنها بخشی از آثار ناشی از بحرانهای نظامی بر محیط زیست است و معمولاً آثار غیرمستقیم این رخدادها در بلندمدت آشکار میشود.
محمدرضا صادقی افزود: در فصل زادآوری، هرگونه اختلال در زیستگاه میتواند بر موفقیت تولیدمثل گونهها تأثیر بگذارد. استرس ناشی از صداهای شدید، جابهجایی ناخواسته جانوران و تغییر رفتارهای طبیعی، عواملی هستند که ممکن است در کاهش نرخ بقا و زادآوری نقش داشته باشند.
این کارشناس تصریح کرد: ضروری است که پایش جمعیت آهوان خارگ در بازههای زمانی مختلف انجام شود تا بتوان آثار واقعی این رخداد را بر وضعیت جمعیتی گونه ارزیابی کرد.
صادقی خاطرنشان کرد: در صورت مشاهده کاهش معنادار جمعیت، لازم است برنامههای حفاظتی ویژهای از جمله تقویت حفاظت از زیستگاه، محدودسازی عوامل مزاحم و حتی در صورت نیاز اجرای طرحهای احیای جمعیت در دستور کار قرار گیرد.