موضوعات ‌مرتبط: محیط زیست زیست شناسی

a/154951 :کد

احیای گونه‌های دریایی درحال انقراض

تسریع در روند احیای زیست‌بوم‌های دریایی پس از انقلاب

  جمعه ۱۳ بهمن ۱۴۰۲ — ۱۳:۰۲
تعداد بازدید : ۱۴۳   
 تحلیل ایران -تسریع در روند احیای زیست‌بوم‌های دریایی پس از انقلاب

مدیرکل دفتر زیست بوم‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به احیای گونه های دریایی در حال انقراض گفت: بعد از پیروزی انقلاب اسلامی روند احیای زیست بوم های دریایی سرعت گرفت.

به گزارش تحلیل ایران از سازمان حفاظت محیط زیست، محمد طالبی متین ضمن تبریک ایام دهه فجر در رابطه شرایط زیستگاه‌های دریای در دوران پیش و پس از انقلاب اسلامی افزود: ایران همسو با کشورهای منطقه، تلاش‌هایی برای کاهش آلودگی آب‌های دریا، حفظ و احیای سواحل، مدیریت منابع زیستی و توسعه پایدار انجام داده است. همچنین، تشکیلات بین‌المللی مانند سازمان ملل متحد و سازمان‌های همکار با آن‌ها نیز برای حفاظت از محیط زیست دریایی، مشارکت‌هایی در منطقه داشته‌اند که در این خصوص می‌توان به انجام مطالعات مشترک و طرح‌های بین‌المللی اشاره کرد.

 

وی اظهار داشت: وضعیت محیط زیست دریایی در طول زمان به طور کلی تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند تغییرات آب و هوا، آلودگی، صید مخرب و یا غیرقانونی، افزایش فعالیت‌های صنعتی و اقتصادی، جنگ‌ها، منازعات سیاسی و تغییرات جمعیتی و غیره قرار دارد.

وی ادامه داد: از وضعیت محیط زیست ساحلی دریایی در سال‌های قبل از انقلاب اسلامی آمار دقیقی در دسترس نیست اما به طور کل در سال‌های بعد از انقلاب، در طول دوران دفاع مقدس و بعد از آن در حمله آمریکا به عراق، محیط زیست ساحلی دریایی جنوب کشور به ویژه در خلیج فارس و در رودخانه‌های کارون، کرخه، اروندرود و بهمن‌شیر که نزدیکترین مرزهای آبی در استان خوزستان با کشور عراق بودند، متحمل خسارات فراوانی شد.

 

مدیرکل دفتر زیست بوم‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست بیان کرد: آنچه مسلم است جنگ سال‌های ۱۹۸۰ تا ۱۹۸۸، ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۱ و ۲۰۰۳ تبعات زیانباری را به محیط زیست به ویژه محیط زیست دریایی منطقه وارد کرده است و ریزش باران‌های سیاه و هوای غبارآلود و سنگین و آلوده با بوی آلودگی‌های نفتی و... به دفعات در استان خوزستان گزارش شده است.

طالبی متین گفت: از صدماتی که در مدت هشت سال جنگ تحمیلی به تأسیسات مستقر در حاشیه خلیج فارس وارد آمد، بطور خلاصه می‌توان از حملات عراق به پالایشگاه‌های آبادان و ماهشهر، پتروشیمی‌های آبادان، بندر امام، فارابی، رازی و بندر امام خمینی و تخریب کامل بنادر خرمشهر و آبادان و مغروق شدن بالغ بر ۸۰۰ فروند کشتی کوچک و متوسط (۲۰۰۰ تن) و ۷۰ فروند کشتی بزرگ (تا ۲۰۰۰۰ تن) در کارون و اروندرود، و حمله به کشتی‌های تجاری و نفتکش در دهانه خور موسی اشاره کرد که باعث ورود انواع آلودگی‌ها و صدمات جبران ناپذیر بر پیکره محیط دریایی شد. همچنین تنها استانی که صنعت ماهیگیری آن تحت شعاع جنگ قرار گرفت خوزستان بود.

وی افزود: از طرف دیگر به تأثیرات مخرب تسلیحات نظامی و بمباران‌های شیمیایی وسیع در مناطق عملیاتی می‌توان اشاره کرد؛ به طور نمونه در جریان عملیات والفجر۸؛ عراق در مدت ۱۵ روز بیش از ۷۰۰۰ گلوله توپ و خمپاره شیمیایی و بیش از ۱۰۰۰ بمب حاوی مواد شیمیایی را در منطقه عملیاتی فاو استفاده کرد. همچنین در جریان عملیات کربلای ۴، در محور جزیره مینو، خرمشهر ـ آبادان در سطح وسیعی از بمب‌های شیمیایی استفاده شد.

 

مدیرکل دفتر زیست بوم‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست اضافه کرد: کاربرد سلاح‌های شیمیایی و میکروبی، علاوه بر کشتار حیوانات و انسان‌های نظامی و غیرنظامی در مقطع زمانی خاص در یک نسل، در دراز مدت باعث آلودگی آب و خاک به مواد سمی و عناصر فلزی سنگین شده که در نسل‌های بعد مورد توجه قرار می‌گیرد.

وی اضافه کرد: اشغال کویت در دوم اوت سال ۱۹۹۰ توسط عراق و بالاخره پایان این اشغال در ۲۸ فوریه ۱۹۹۱، موجب شد که در این فاصله با مجموعه اقدامات و عملیات جنگی بزرگترین فاجعه زیست محیطی جهان به دست بشر، بخصوص در رابطه با محیط زیست دریایی در خلیج فارس اتفاق افتاد.

 

طالبی متین اظهار داشت: اثرات دراز مدت این فجایع همچون اثر روی پلانکتون‌های دریایی، باکتری‌های دریایی، موجودات بنتیک کف دریا، ماهیان، پرندگان و پستانداران دریایی و گیاهان آبزی تا مدت‌ها ادامه داشت و توسعه صنعتی و بهره‌برداری‌های بعدی پس از جنگ، فشار مضاعفی بر اکوسیستم خلیج فارس وارد آورده است که تاکنون به درستی مطالعه نشده و نیاز به تلاش فراوانی در این زمینه است تا ابعاد آن روشن شود.

 

وی با بیان اینکه با این وجود، افزایش آگاهی‌ها درباره محیط زیست و نیز توسعه قوانین و مقررات و تشکیلات مربوط به حفاظت از محیط زیست دریایی، بهبود قابل مشاهده‌ای را در برخی زمینه‌ها داشته است، گفت: در این راستا سازمان حفاظت محیط زیست، با درک اهمیت موضوع محیط زیست دریایی در دهه ۷۰ شمسی، نسبت به ایجاد دفتر محیط زیست دریایی در بدنه سازمان مرکزی اقدام کرد تا اینکه در اواسط دهه ۸۰ با پیگیری‌های بعمل آمده از سوی سازمان و موافقت سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی وقت، دفتر مذکور به معاونت محیط زیست دریایی ارتقا و ساختار و وظایف گسترده‌ای یافت و واحدهای متناظر در سطح ۷ استان ساحلی کشور نیز ایجاد شد.

مدیرکل دفتر زیست بوم‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: پس از بازنگری دوباره در ساختار سازمانی، دفتر حفاظت و احیا تالاب‌ها نیز به این معاونت منتقل و این مجموعه اکنون تحت عنوان معاونت محیط زیست دریایی و تالاب‌ها در حال فعالیت است.

 

ایران همسو با کشورهای منطقه، برای کاهش آلودگی آب‌های دریا و احیای سواحل تلاش کرده است

طالبی متین تصریح کرد: ایران همسو با کشورهای منطقه، تلاش‌هایی برای کاهش آلودگی آب‌های دریا، حفظ و احیای سواحل، مدیریت منابع زیستی و توسعه پایدار انجام داده است. همچنین، تشکیلات بین‌المللی مانند سازمان ملل متحد و سازمان‌های همکار با آن‌ها نیز برای حفاظت از محیط زیست دریایی، مشارکت‌هایی در منطقه داشته‌اند که در این خصوص می‌توان به انجام مطالعات مشترک و طرح‌های بین‌المللی اشاره کرد.

 

وی با اشاره به اینکه یکی از مهمترین اقداماتی که در سال‌های اخیر انجام شده است، پهنه‌بندی محیط زیستی و تعیین اولویت استقرار صنایع در سواحل ایران است، گفت: سواحل ایران منابع طبیعی بسیار مهمی همچون دریاها، سواحل شنی، گلی و ماسه‌ای، جزایر، تالاب‌ها و خوریات را شامل شده که تأثیر زیادی بر اقتصاد و محیط زیست این کشور دارند. با پهنه‌بندی محیط زیستی، امکان شناسایی مناطق مستعد برای استقرار صنایع و مناطقی که باید حفظ شوند، وجود دارد.

مدیرکل دفتر زیست بوم‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست توضیح داد: صنایع و فعالیت‌های انسانی در سواحل می‌تواند منجر به آلودگی هوا و آب شود. با پهنه‌بندی محیط زیستی و تعیین اولویت استقرار صنایع، می‌توان از پراکنش نامناسب صنایع و انتشار آلودگی در سواحل جلوگیری کرد و به حفظ کیفیت محیط زیست کمک کرد. از سویی دیگر دولت و مسئولان، تصمیمات بهتری در خصوص توسعه صنایع و حفظ محیط زیست اتخاذ می‌کنند و با هماهنگی بین بخش‌های مختلف، این امر می‌تواند به توسعه پایدار و هماهنگ با محیط زیست و ایجاد توازن بین توسعه و حفاظت منتهی شودگشت و فواید اقتصادی و رفاه بسیاری را برای کشور و مردم فراهم آورد.

طالبی متین درباره حفاظت از زیستگاه‌های ساحلی و فراساحلی نیز گفت: در این راستا تلاش‌های بی‌سابقه‌ای از طرف دفتر حفاظت از زیست بوم‌ها و سواحل دریایی انجام یافته است که یکی از مهمترین آن‌ها، انجام گشت‌های ساحل و فراساحل در خلیج فارس و دریای عمان با مشارکت پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی کشور است.

 

وی گفت: زیستگاه‌های ساحلی و فراساحلی مناطق حساسی هستند که تأثیر بسیار زیادی بر روی تنظیمات فیزیکی و زیستی اکوسیستم‌های خشکی و دریایی دارند. پایش این مناطق به ما کمک می‌کند تا تغییرات درون زیستی و اکوسیستمی را شناسایی کنیم و تلاش‌ها را معطوف جلوگیری از نابودی گونه‌ها و تخریب زیستگاه‌ها کنیم و اقدامات مناسب برای حفظ و بهبود این اکوسیستم‌ها را انجام دهیم.

 

وی ادامه داد: این اقدامات می‌توانند شامل تنظیم محدودیت‌های شکار و صید، مدیریت پایدار منابع آبی و کنترل آلودگی دریا و ترویج فعالیت‌های اقتصادی پایدار در مناطق ساحلی باشند. همچنین، پایش زیستگاه‌های ساحلی و فراساحلی می‌تواند به تعیین مناطق حساس و آسیب‌پذیر در این مناطق کمک کند. این اطلاعات به ما کمک می‌کند تا بتوانیم اقدامات حفاظتی مؤثری را در این مناطق پیشنهاد دهیم و خطرات ناشی از تغییرات آب و هوا، نفوذ آب شور و سایر عوامل زیستی و غیرزیستی را کاهش دهیم.

 

مدیرکل دفتر زیست بوم‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست بیان کرد: از دیگر اقدامات ارزشمند در سال‌های اخیر، تهیه اطلس زیستگاه‌های حساس ساحلی دریایی خلیج فارس و دریای عماناست. این اثر ارزشمند به عنوان بانک اطلاعاتی زیستگاه‌های حساس در کل منطقه خلیج فارس و دریای عمان با محوریت سواحل ایران بوده و به ما کمک می‌کند تا منابع طبیعی این مناطق را به صورت دقیق‌تر مدیریت کنیم. با شناخت زیستگاه‌های حساس ساحلی و نقش آن‌ها در چرخه حیات دریا، می‌توانیم اقدامات مناسبی برای حفظ منابع آبی و تنوع زیستی این مناطق انجام دهیم.

طالبی متین افزود: این اطلس می‌تواند به ما کمک کند تا برنامه‌های حفاظت و مدیریت را به طور دقیق‌تر برنامه‌ریزی کنیم. با برخورداری از داده‌های زمینه‌ای در مورد وضعیت زیستگاه‌ها و تنوع زیستی، می‌توانیم تغییراتی که در طول زمان در این مناطق رخ می‌دهد را شناسایی و اثرات آن‌ها را بر زیستگاه‌ها، جانوران و گیاهان بررسی کنیم. این اطلاعات به شناسایی مسائل محیطی و تاثیر تهدیدات بر زیستگاه‌های ساحلی دریایی کمک می‌کند تا اقدامات مناسبی را برای مدیریت و کاهش این تهدیدات اتخاذ کنیم.

 

زندگی بیش از ۷۰ درصد از گونه‌های جانوری و گیاهی جهان در جنگل‌های مانگرو

مدیرکل دفتر زیست بوم‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: جنگل‌های مانگرو با توجه به نقش‌های کلیدی که در اکوسیستم دریا دارند و راه‌حل‌های مبتنی بر طبیعت در جهت مقابله با تغییرات اقلیمی هستند، از اولویت‌های برنامه‌های حفاظت محیط‌زیست جهانی شناخته می‌شوند. این جنگل‌ها یکی از محیط‌های غنی و متنوع زیستی و محل زندگی بیش از ۷۰ درصد از گونه‌های جانوری و گیاهی جهان هستند. این جنگل‌ها انواع منحصر به فردی از گونه‌ها و اکوسیستم‌ها را در برمی‌گیرند و برای حفظ تنوع زیستی ضروری هستند.

 

وی ادامه داد: جنگل‌های مانگرو از بزرگترین مخازن طبیعی نگهداری دی‌اکسیدکربن در جهان بوده و با جذب و ذخیره این عامل مهم در گرمایش جهانی، سبب کاهش اثرات گلخانه‌ای و تعادل آب و هوایی می‌شوند. علاوه بر آن، جنگل‌های مانگرو، نقش مهمی در حفاظت سواحل و کاهش شدت سیلاب و امواج، حفظ معیشت و زندگی جوامع محلی و توسعه پایدار و رفاه اجتماعی و سلامت جامعه دارند.

وی اضافه کرد: این دفتر هرساله با هماهنگی ادارات کل استان‌های ساحلی جنوبی کشور اقدام به غرس نهال در زیستگاه‌های مستعد می‌کند و در این زمینه نیز برخی صنایع ساحلی همکاری مطلوبی داشته‌اند. چنانچه در حال حاضر در سواحل استان خوزستان، بالغ بر ۸ میلیون اصله نهال از دهه ۷۰ تاکنون غرس شئ و هرساله بر تعداد آن‌ها افزوده می‌شود. در استان‌های بوشهر، هرمزگان و سیستان و بلوچستان نیز با مشارکت سازمان‌های مردم نهاد و بخش‌های خصوصی و دولتی، هر ساله برنامه‌های مشابه اجرا می‌شود.

                               



  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :