موضوعات ‌مرتبط: اجتماعی جامعه

a/174030 :کد

سیزده‌بدر و روز طبیعت

سیزده‌بدر؛ آیینی باستانی در فرهنگ ایرانیان

  چهارشنبه ۱۳ فروردین ۱۴۰۴ — ۱۰:۲۹
تعداد بازدید : ۲۳   
 تحلیل ایران -سیزده‌بدر؛ آیینی باستانی در فرهنگ ایرانیان

این جشن که هر ساله در سیزدهمین روز از فروردین ماه برگزار می‌شود، بخشی از آیین نوروز است و مردم در این روز به دامان طبیعت، می‌روند و جشن می‌گیرند.

به گزارش تحلیل ایران، نوروز یکی از آیین‌های باستانی ایرانیان است و به همین خاطر، سیزده به‌در هم از همان ابتدا به عنوان یکی از جشن‌های این عید همیشه در فرهنگ ایرانیان بود.

 

در سیزده‌بدر که معمولا آخرین روز تعطیلات نوروزی است، مردم به دامان طبیعت می‌روند تا از سال جدید در پای کوه و دشت استقبال و همچنین پیوندشان را با طبیعت تازه کنند.

 

 

 

اگر در تقویم‌های امروزی نگاه کنید می‌بینید که سیزده بدر با عنوان «روز طبیعت» هم شناخته می‌شود. می‌دانید چرا روز سیزدهم سال جدید چنین جایگاهی دارد؟ چون 12 روز اول سال نمادی از دوازده ماه کل سال است و در روز سیزدهم، مردم تجدید دیدار با طبیعت کرده و سال را شروع می‌کنند. در این روز مردم به دامان طبیعت می‌روند، چراکه این باور در میان بسیاری مرسوم است که در روز سیزده بدر برای راندن نحسی از خانه باید به بیرون رفت و نحسی را در طبیعت به در کرد.

 

در منابع مختلفی گفته شده که ایرانیان باستان بر این باور بوده‌اند که عدد 13 نحس است، به همین خاطر سیزدهمین روز فروردین را در طبیعت به جشن و شادی می‌پردازند تا به این شکل خود را از نحسی دور کنند. ایرانیان معتقدند که در این روز نباید در خانه ماند.

 

 

 

در هر بخش از کشورمان از جمله استان کردستان، سیزده‌بدر رنگ و بوی خاص خودش را دارد، هر ایل و قومی، یا غذای خاص خودش را درست می‌کند یا لباس مخصوصش را به تن دارد و یا رقص‌ و آوازهایی به پا می‌کند و این روزرا متناسب با فرهنگ و آئین خود جشن می‌گیرند، در کردستان طبق روال هر ساله، مردم صبح زود از خواب بیدار می‌شوند و هر چند خانواده با هم به باغ، کوه و دامان طبیعت می‌روند و این روز را در کنار هم جشن می‌گیرند.

 

البته دیگر این روزها، به پا کردن بساط آتش و زغال و درست کردن جوجه کباب و گوجه روی آتش، تفریحی است که سراسری شده و مختص یک شهر، استان و یا حتی روز خاصی از سال نیست. در کنار این نوع از پخت غذا، یک سری غذاهای سنتی سیزده بدر هم داریم که مادربزرگ‌ها و مادرها یا در دل طبیعت روی آتش می‌پزند و یا از روز قبل آماده کرده و در قابلمه‌های بقچه شده یک گوشه می‌گذارند.

 

 

 

در این روز اغلب افراد بعد از صرف یک غذای خوشمزه و استراحت در طبیعت، به بازی کردن مشغول می‌شوند. چراکه این روز آخرین روز تعطیل در ایام نوروز است و باید از لحظه به لحظه آن استفاده کرد. هر شهر بازی مخصوص به خودش را دارد، اما از جمله بازی‌های شناخته شده و مناسب برای سیزده بدر می‌توان به بازی وسطی، هفت سنگ و زوو اشاره کرد، چراکه این بازی‌ها به صورت دسته‌جمعی انجام می‌شوند و پرتحرک هستند.

 

 

 

گره زدن سبزه در سیزده بدر

 

بازی کردن در روز طبیعت آن هم به صورت جمعی باعث ایجاد شادی و نشاط می‌شود که بخش مهمی از برنامه‌های این روز به حساب می‌آید. از آداب و رسوم امروز می‌توان به گره زدن سبزه برای رسیدن به آرزوها نیز اشاره کرد.

 

گره زدن سبزه در سیزده بدر: از گذشته تا به حال، ایرانیان یک هفته مانده به نوروز، گندم، جو یا عدس در آب سبز می‌کردند و سبزه را در ظرفی گذاشته و تا روز سیزده فروردین نگه می‌داشتند، فلسفه این کار از دیدگاه بسیاری بر این باورند که جوانان برای بازگشایی بخت خود باید در این روز سبزه گره بزنند. باوری قدیمی در میان ایرانیان وجود دارد که در این روز باید به نیت خاصی سبزه‌ای را گره زد تا آرزوی‌تان برآورده شود. مردم بر این باورند که با باز شدن گره سبزه‌ به آرزوی خود خواهند رسید و مشکلات‌شان حل می‌شود.

 

 

 

پرتاب سنگ پشت سر؛ خداحافظی با بدی‌ها

 

برخی از مردم، به‌ویژه در مناطق روستایی، سنگی را پشت سر خود پرتاب می‌کنند تا نحسی و بلاها را از خود دور کنند. این رسم، ریشه در باورهای کهن ایرانیان دارد که معتقد بودند سیزدهمین روز سال، روزی است که باید گذشته را رها کرده و آماده سالی جدید شد.

 

 

 

بازی‌های سنتی و سرگرمی‌های گروهی

 

در گذشته، مردم در سیزده بدر، بازی‌های سنتی مانند طناب‌کشی، هفت‌سنگ، الک‌دولک و تاب‌بازی را اجرا می‌کردند. این بازی‌ها باعث تقویت روابط اجتماعی، ایجاد شادی و نشاط و دوری از انرژی‌های منفی می‌شد.

 

اما هستند خانواده‌هایی که در این روز جدا از شادی و طبیعت‌گردی، به محیط‌زیست و منابع‌طبیعی هم آسیب می‌زنند!

 

 

 

خانواده‌ها از رها‌سازی زباله‌ها و مواد پلاستیکی در طبیعت پرهیز کنند

 

در همین زمینه؛ بهزاد شریفی‌پور، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کردستان با تبریک روز طبیعت؛ اظهار داشت: سال نو و عید سعید فطر و سیزدهم فروردین ماه که مصادف با روز طبیعت هست را به همه دوستداران و حافظان طبیعت تبریک عرض کرده و آرزوی داشتن اوقاتی خوش در این روز را برای همه کردستانی‌ها خواستارم.

 

وی بر لزوم بهره‌گیری از دامن پاک طبیعت در راستای توسعه فرهنگ اکوتوریسم تاکید کرد و گفت: اولاً تصمیم بگیریم که امروز تفرجی بدون آسیب به طبیعت را داشته باشیم چراکه خاک، زمین ریخت، آب، جنگل‌ها و مراتعِ حوضه‌های آبخیز، پنج مؤلفه مهم منابع طبیعی، وامدار یکدیگر، مدیریت پذیر؛ اما تفکیک ناپذیرند. پایداری هریک به پایداری و سلامت بقیه بستگی دارد. همه را با هم به صورت تؤامان و همزمان دریابیم.

 

پایداری ارکان حوضه های آبی کشور از مسیر پایدارسازی این پنج مؤلفه مهم منابع طبیعی میسر و ضروری است.

 

وی تصریح کرد: با توجه به ریزش نزولات آسمانی و برخورداری چرخه طبیعت از موهبت‌های الهی در چند روز اخیر، خاک‌های زمین ریخت عرصه‌های طبیعی حساس بوده، بنابراین در دامان طبیعت تردد با ماشین آلات علاوه بر کوبیدگی خاک‌های رطوبت‌دار، زمینه فرسایش پذیری این مواهب طبیعی فراهم می‌شود و گونه‌های گیاهی در دل خاک استقرار نمی‌یابد، در نهایت پدیده روان‌آب‌های سطحی، رسوبات قابل حمل و سیلاب حادث می‌گردد. 

 

بارندگی‌های اخیر باعث سستی خاک‌های عرصه‌های طبیعی در اراضی بالادست و مناطق شیبدار شده و امکان رانش و زمین لغزش در برخی از مناطق وجود دارد. موارد احتیاطی در این زمینه توسط گردشگران رعایت شود.

 

وی با تاکید بر اینکه خانواده‌ها از رها‌سازی زباله‌ها و مواد پلاستیکی بدلیل تجزیه نشدن و آلودگی در خاک پرهیز کنند، خاطر نشان کرد: حدود 250 تا 500 سال طول می‌کشد تا مواد پلاستیکی تجزیه شوند، حتماً یک کیسه زباله همراه داشته باشیم.

 

در این روز طبیعت از بوته‌کنی، شکستن شاخه درختان و افروختن آتش زیر درختان خودداری و آب رودخانه را آلوده نکنیم و از ریختن زباله در آن خودداری کنیم. تفریح و تفرج ما به گونه‌ای باشد که در پایان اوقات فراغت، محدوده تفرجگاهی به شکل اول خود برگردد به عبارت دیگر حضور ما باعث صدمه زدن به چهره طبیعت نگردد.

 

وی با هشدار اینکه از دست زدن به لانه پرندگان و حیوانات خودداری کنیم، افزود: همچنین از هر گونه تخریب و تصرف، آتش‌سوزی، قطع اشجار، بوته‌کنی، ایجاد آلودگی و در نهایت بر هم زدن تعادل اکولوژیکی منابع طبیعی پرهیز کنیم و دیگران را به این امر وادار کنیم.

 

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری استان کردستان از حضور میدانی همکاران منابع‌طبیعی در روز طبیعت خبر داد و اظهار کرد: در راستای اقدامات پیشگیرانه 21 اکیپ از اداره کل منابع‌طبیعی و شهرستان‌های تابعه نسبت به برقراری مستمر کشیک گشت‌های حفاظتی و مراقبتی در عرصه‌های طبیعی اقدام خواهند کرد.

 

وی اعلام‌ کرد: خط ارتباط مردمی به شماره 1504 و 139 یگان حفاظت منابع‌طبیعی آماده هرگونه همکارط در خصوص حفاظت و صیانت از عرصه‌های منابع طبیعی است.

 

شریفی‌پور با بیان اینکه یادمان باشد همه ما بعنوان میراث‌دار گذشتگان، باید امانتدار خوبی برای آیندگان باشیم، گفت: در روز طبیعت، همه مسئول حفظ منابع طبیعی هستیم، بنابراین این روز را به روز انس و آشتی با طبیعت تبدیل کنیم.

 

 

 

 سیزده‌بدر، جشنی است که با گذشت قرن‌ها، همچنان در فرهنگ ایرانیان از جمله کردستانی‌ها با فرهنگ جایگاه ویژه‌ای دارد. این روز فرصتی است تا با خانواده و دوستان، به دل طبیعت برویم و از زیبایی‌های آن لذت ببریم. بیایید با احترام به محیط‌زیست و حفظ منابع‌طبیعی، این سنت دیرینه را به نسل‌های آینده منتقل کنیم. 

 

                               



  ارسال نظر جدید:
      نام :        (در صورت تمایل)

      ایمیل:      (در صورت تمایل) - (نشان داده نمی شود)

     نظر :