به گزارش تحلیل ایران رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی بازرسیهای این نهاد همسو با آمریکا از تأسیسات هستهای ایران که در جریان جنگ ۱۲ روزه دچار آسیب شدهاند را یکی از شروط حصول توافق میان تهران و واشنگتن ذکر کرده است.
گروسی با یادآوری اینکه از زمان حمله آمریکا به تأسیسات فرودو، نطنز و اصفهان در تیرماه سال جاری بازرسهای آژانس به این اماکن دسترسی نداشتهاند گفت: «واضح است برای اینکه توافقی وجود داشته باشد لازم است ما چک کنیم آنجا چه چیزی هست، در چه
وضعیتی است تا اطمینان حاصل کنیم که هیچ انحرافی در این مواد بسیار حساس که نزدیک به درجه تسلیحاتی است صورت نگرفته است.»مدیر کل آژانس در ادامه خواستار گنجاندن این بازرسیها در توافقی که به گفته او باید دارای «ماهیتی جامع» باشد شد و به تلویح
تأکید کرد که در غیر این صورت توافقی حاصل نخواهد شد. گروسی گفت: «بنابراین لازم است ما این کار را انجام دهیم. من گمان میکنم که همه اینها بخشی از ماهیت جامع این روند است. فکر میکنم ما [یا] توافقی خواهیم داشت که همه چیز را پوشش میدهد
و به همه چیزهایی که باید بررسی شوند میپردازد یا اصلا توافقی نخواهیم داشت.»
ایالات متحده آمریکا در تاریخ ۱ تیر (۲۲ ژوئن) در عملیاتی با عنوان «چکش نیمهشب» به سه مجموعه از تأسیسات هستهای ایران از جمله تأسیسات هستهای فردو، نطنز و تأسیسات اتمی اصفهان حمله کرد.
گروسی تا کنون حملات آمریکا و همچنین اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران را محکوم نکرده است.
ایران در تیرماه ۱۴۰۴، پس از آن حملات همکاری خود با آژانس را به حالت تعلیق درآورد و اعلام کرد که بازرسان آژانس تنها با مجوز شورای عالی امنیت ملی ایران میتوانند به تأسیسات هستهای دسترسی داشته باشند.تهران اعلام کرده
است که به دلیل خطرات زیستمحیطی و ایمنی ناشی از «حملات غیرقانونی آمریکا و رژیم اسرائیل» به تأسیسات هستهای ایران لازم است مکانیسم بازرسی جدیدی تدوین شود.مقامات ایرانی تأکید دارند تا زمانی که این چارچوب جدید تعریف نشود، امکان دسترسی
به تأسیسات آسیبدیده وجود نخواهد داشت.مقامهای ایران پیش از این گفتهاند که ممکن است اطلاعات به اشتراکگذاشته شده با آژانس به حملات هدفمند علیه تأسیسات هستهای ایران کمک کرده باشد.
مقامهای ایران پیش از این گفتهاند که ممکن است اطلاعات به اشتراکگذاشته شده با آژانس به حملات هدفمند علیه تأسیسات هستهای ایران کمک کرده باشد.استفاده از اطلاعات درزیافته سازمان ملل برای اقدام علیه کشورها از لحاظ
تاریخی هم مسئلهای سابقهدار است.اسنادی که در سالهای گذشته افشا شدهاند نشان میدهند حمله آمریکا و انگلیس به تأسیسات عراق در سال ۱۹۹۸ بر اساس اطلاعات به دست آمده از بازرسیهای سازمان ملل در برنامهای موسوم به «آنسکام» انجام شد (جزئیات
بیشتر).
برخی از کارشناسان میگویند آژانس بینالمللی انرژی اتمی به دلیل تاریخچه تأسیس، ساختار سازمانی و مسائل مالی اساسا یک سازمان دارای وابستگی ساختاری به آمریکا است.
ایده تأسیس آژانس اتمی در سال ۱۹۵۳ توسط رئیسجمهور وقت آمریکا «دوایت آیزنهاور» مطرح شد.
در شورای حکام آژانس، از میان ۳۵ عضو، ۱۰ عضو باید از کشورهای پیشرفته در تکنولوژی هستهای (عمدتاً غربی و آمریکا) و ۷ عضو از کشورهای اروپایی باشند.
همچنین، بودجه آژانس تا حد زیادی توسط آمریکا تأمین میشود که نفوذ این کشور را در سیاستهای آژانس تقویت میکند.